Przełącz w tryb pełnoekranowy desktop icon logo jak-ksiegowac.pl

Zmiana stanu produktów

Zmiana stanu produktów

| Marzena Walkiewicz

Zmiana stanu produktów – czym jest?

Zmiana stanu produktów to jeden z kluczowych pojęć, które odróżnia rachunki zysków i strat. Bowiem ustawodawca umożliwia sporządzanie rachunku zysków i strat jednostki w dwóch wariantach a mianowicie – porównawczym lub kalkulacyjnym. Występują one zarówno w załączniku nr 1, jak i w załączniku nr 5 do ustawy o rachunkowości. Zmiana stanu produktów stosowana jest jedynie przez jednostki, które wybrały sporządzanie rachunku zysków i strat w wariancie porównawczym. Prawidłowe ustalenie zmiany stanu produktów, którą znajdziemy w pozycji A.II rachunku zysków i strat w wariancie porównawczym często budzi wątpliwości z racji pojawiających się pytań odnośnie tego, które pozycje bilansowe powinny być wzięte pod uwagę przy prawidłowym jej ustaleniu. Zmiana stanu produktów związana jest z występowaniem zamkniętego kręgu kosztów.

Konieczność ustalenia zmiany stanu produktów ściśle powiązana jest z zasadą współmierności, wobec której, zgodnie z art. 39 oraz art. 41 ustawy o rachunkowości w księgach rachunkowych jednostki należy ująć wszystkie osiągnięte przez nią przychody oraz wszystkie koszty związane z ich uzyskaniem w tym samym okresie obrachunkowym. Innymi słowy, w wielu jednostkach pojawia się sytuacja, w której poniesiemy jakiegoś rodzaju koszt powiązany jest z otrzymaniem przyszłego przychodu, natomiast już w kolejnym okresie. W tego typu sytuacjach przy sporządzaniu rachunku zysków i start w wariancie porównawczym pozycja zmiany stanu produktów umożliwia skorygowanie wartości o stan wyrobów gotowych, które jednostka wyprodukowała w danym okresie ponosząc koszty związane z produkcją, która nie została sprzedana w tym samym okresie (tj. jednostka poniosła koszty, natomiast nie osiągnęła z tego tytułu przychodu). Zmiana stanu produktów występuje jako pozycja przychodów, w rzeczywistości jednak służy ona korekcie kosztów. Jest to różnica pomiędzy stanem końcowym a stanem początkowym pozycji półprodukty, produkcja w toku, produkty gotowe, a także rozliczeń międzyokresowych czynnych i biernych oraz rezerw. Należy jednak mieć na uwadze, iż rozliczenia kosztów czynnych i biernych, jak również rezerw muszą dotyczyć działalności operacyjnej. Przy ustalaniu zmiany stanu produktów nie powinniśmy zatem brać pod uwagę rozliczeń międzyokresowych, które dotyczą przykładowo kosztów finansowych.

Zwiększenie zmiany stanu produktów występuje w przypadku, gdy suma sald kont zespołu ‘5’ i ‘6’ na koniec danego okresu jest wyższa od sumy sald tych samych kont na początek okresu. Sytuacja ma miejsce kiedy w danym okresie sprzedano mniej aniżeli wyprodukowano, wobec czego koszty są mniejsze, ponieważ część z nich powiększyła stan zapasów jednostki. Natomiast przy zmniejszeniu zmiany stanu produktów mamy do czynienia, gdy suma sald kont ‘5’ i ‘6’ na koniec danego okresu jest mniejsza od sumy sald tych samych kont na początek okresu, co oznacza, że w danym okresie wyprodukowano mniej niż sprzedano. Saldo pozostałe na koncie 490Konto 490 - Rozliczenie kosztów (Kosztowe) 490 „Rozliczenie kosztów” odzwierciedla zmianę stanu produktów.  Z tego powodu tak istotne jest pojęcie zamkniętego kręgu kosztów. Saldo Wn konta 490Konto 490 - Rozliczenie kosztów (Kosztowe) 490 „Rozliczenie kosztów” oznacza zwiększenie stanu produktów na koniec danego okresu sprawozdawczego, w porównaniu do stanu na początek tego okresu i na dzień bilansowy saldo przeksięgowane jest na konto 860Konto 860 - Wynik finansowy (Pasywne) 860 „Wynik finansowy”. Natomiast saldo Ma konta 490Konto 490 - Rozliczenie kosztów (Kosztowe) 490 Rozliczenie kosztów pokazuje zmniejszenie stanu produktów.

Zamknięty krąg kosztów

Termin zamkniętego kręgu kosztów oraz zachowania jego równowagi pojawia się w sytuacji stosowania przez jednostkę porównawczego rachunku zysków i strat, który uwzględnia wcześniej opisaną zmianę stanu produktów oraz koszty w układzie rodzajowym, ponoszone w związku ze sprzedażą wytworzonych przez jednostkę produktów. Krąg ten tworzą konta:

 

Jednostki, które wykorzystują do ewidencji kosztów konta zespołu 4 oraz 5, w celu właściwego określenia zmiany stanu wyrobów w ramach sporządzanego rachunku zysków i strat w wariancie porównawczym, w sytuacjach tych kosztów z kręgu, powinny prowadzić dodatkową ewidencję uszczelniającą krąg kosztów używając do tego kont obrotów wewnętrznych:

 

  • 790 „Obroty wewnętrzne" oraz
  • 791 „Koszty obrotów wewnętrznych".

 

Konta obrotów wewnętrznych służą do ewidencji kosztów wytworzenia produktów, które są przeznaczone na własne potrzeby jednostki.

Głównym zamiarem zamknięcia kręgu kosztów jest osiągnięcie zgodności salda w korespondencji z kontem 490Konto 490 - Rozliczenie kosztów (Kosztowe) 490 „Rozliczenie kosztów”. Saldo końcowe konta 490Konto 490 - Rozliczenie kosztów (Kosztowe) 490 ustala zmianę stanu produktów. Odpowiada ono wartości zmiany stanu produkcji w toku i produktów niesprzedanych jak i rozliczeń międzyokresowych. W ten sposób należy zamknąć krąg kosztów. Przeprowadzanie zapisów, które uszczelniają zamknięcie kręgu kosztów jest niezwykle ważne ze względu na to, że to właśnie saldo konta 490Konto 490 - Rozliczenie kosztów (Kosztowe) 490 jest wykazane w wariancie porównawczym rachunku zysków i strat, które wpływa na ostateczny wynik finansowy jednostki.

Bardzo często zdarza się sytuacja, w której krąg kosztów może być zakłócony. Zakłócenie kręgu kosztów powstaje w przypadku, gdy koszty układu rodzajowego nie przekształcają się w koszt własny sprzedaży, ale w pozostałe koszty operacyjne, straty nadzwyczajne czy też składniki aktywów. Najczęściej jest to spowodowane:

  • przekazaniem własnych wyrobów do własnego sklepu,
  • wystąpieniem niedoborów wyrobów gotowych,
  • przekazaniem wyrobów gotowych w formie darowizny,
  • odpisami aktualizującymi wartość produktów,
  • usuwaniem szkód losowych,
  • zaniechaniem produkcji. 

Przykład ustalenia zmiany stanu produktów

Tak jak wcześniej wspominano, zmiana stanu produktów jest różnicą pomiędzy stanem końcowym a stanem początkowym danego okresu pozycji takich jak półprodukty, produkcja w toku, produkty gotowe, a także rozliczeń międzyokresowych czynnych i biernych oraz rezerw. Saldo Wn konta oznacza zmniejszenie stanu produktów, natomiast Saldo Ma konta oznacza zwiększenie stanu produktów.

 

Konto

Początek okresu

Koniec okresu

Zmiana

601Konto 601 - Wyroby gotowe (Aktywne) 601 Wyroby gotowe saldo WN

40.000 zł

20.000 zł

- 20.000 zł

621Konto 621 - Odchylenia od cen ewidencyjnych wyrobów gotowych (Aktywno-pasywne) 621 Odchylenie od cen ewidencyjnych

saldo MA

6.000 zł

0 zł

+ 6.000 zł

641Konto 641 - Rozliczenia międzyokresowe kosztów czynne (Aktywno-pasywne) 641 RMK czynne

saldo WN

12.500 zł

7.500 zł

- 6.000 zł

 

840Konto 840 - Rezerwy (Pasywne) 840 Rezerwy saldo MA

25.000 zł

17.500 zł

+ 7.500 zł

 

 

ZMIANA STANU PRODUKTÓW

-12.500 zł

  

W wyżej opisanym przykładzie ustalona została ujemna zmiana stanu produktów, co oznacza, że jednostka sprzedała więcej aniżeli wyprodukowała w danym okresie sprawozdawczym. Kwota 12.5b>00 zł pomniejszy wynik finansowy jednostki poprzez wartość ujemną w pozycji rachunku zysków i strat w wariancie porównawczym zmiany stanu produktów. 





Możesz być także zainteresowany

 Ujęcie w księgach rachunkowych danego roku w razie braku dokumentów Ujęcie w księgach rachunkowych danego roku w razie braku dokumentów

 VAT w Europie – wizualizacja danych na mapie VAT w Europie – wizualizacja danych na mapie

 Wydatki na gastronomie a koszty uzyskania przychodu Wydatki na gastronomie a koszty uzyskania przychodu

Kategoria: Praktyczne przykłady

Artykuły z kategorii Praktyczne przykłady

Pytania i komentarze


Twój komentarz będzie pierwszy






Ochrona przed spamem. Proszę podać numer czternaście:



Czy znalazłeś błąd lub chcesz ocenić mobliną wersję strony? Wyślij email na , dziękujemy.
Autor serwisu nie ponosi żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki wykorzystania przez Użytkownika informacji uzyskanych za pośrednictwem strony jak-ksiegowac.pl, szczególnie za konsekwencje podjętych na ich podstawie decyzji. CC BY-NC-SA 3.0 PL www.jak-ksiegowac.pl 2012 - 2019